ཁ་སང་ཕྱི་དྲོ་རཱ་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ཕུ་ཀྲན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་སླེབས། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མོ་དྷི་ཆེད་དུ་གནམ་ཐང་ལ་ཕུ་ཀྲན་བསུ་རུ་ཕྱིན་ཅིང་། ཕུ་ཀྲན་དང་ལྷན་གད་མོའི་ངང་ཕྱིར་རླངས་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཡོང་བཞིན་པའི་བརྙན་པར་སོགས་ཕྱིར་བཀྲམས།
ཁ་སང་ཕྱི་དྲོ་རཱ་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ཕུ་ཀྲན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་སླེབས། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མོ་དྷི་ཆེད་དུ་གནམ་ཐང་ལ་ཕུ་ཀྲན་བསུ་རུ་ཕྱིན་ཅིང་། ཕུ་ཀྲན་དང་ལྷན་གད་མོའི་ངང་ཕྱིར་རླངས་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཡོང་བཞིན་པའི་བརྙན་པར་སོགས་ཕྱིར་བཀྲམས། ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་འབྲེལ་རིན་ཐང་(གཙོ་བོ་རྡོ་སྣུམ།)དེ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ $68.72 ཡིན་པ་ལ། ཕྱི་ལོ་ 2030 བར་ཚད་གཞི་འདི་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ $100 ལ་འབུད་རྒྱུའི་རེ་བ་རྒྱག་བཞིན་པ་རཱ་ཤི་ཡས་བཤད། དེར་བརྟེན་ཐེངས་འདིར་ཚོང་ལས་ཀྱི་གྲོས་མཐུན་མང་པོ་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་ནས་སྔོན་དཔག་ཐུབ་ཡོད།
རྒྱ་གར་དང་རཱ་ཤི་ཡ་བར་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་ཆ་ཤས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་རྡོ་སྣུམ་ཡིན་པ་དང་། དམག་འཁྲུག་འགོ་མ་བཙུགས་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་ནས། རྡོ་སྣུམ་ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་ཚད་བརྒྱ་ཆ་ 2.5% ཙམ་རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་ཡིན་པ་ལ། དམག་འཁྲུག་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རཱ་ཤི་ཡའི་ཁྲོམ་ར་ཤུགས་ཆེན་རྒུད་ཅིང་། གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས། རིན་གོང་བཅག་ཟིན་པའི་རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་ཤུགས་ཆེན་ཉོ་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱིས་ནང་འདྲེན་བྱེད་བཞིན་པའི་རྡོ་སྣུམ་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ 35% ཟིན་པར་གྱུར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་དང་རཱ་ཤི་ཡ་བར་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་རིན་ཐང་ཡར་འཕར་བྱེད་གཙོ་བོ་དེ་གྱུར།
གཞན་པ་ཞིག་ནི་གོ་ལག་རེད། ཕྱི་ལོ་ 1962 རྒྱ་དཀར་ནག་བར་ཐད་ཀར་གདོང་ཐུག་བྱུང་སྐབས། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ལ་གོ་ལག་འཚོང་རྒྱུར་ཚོད་འཛིན་བྱས་རྐྱེན། རྒྱ་གར་གྱིས་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོ་ནས་གོ་ལག་ཉོ་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། གོ་ལག་ཐོག་མའི་གྲས་ནི་འཐབ་འཛིང་གནམ་གྲུ་ MiG-21 དང་། ལྕགས་ཁྲབ་ཁོར་ལོ་ T-55 ། མེ་སྒྱོགས་དང་མེ་མདའ་ཆུང་ངུའི་རིགས། དམག་དོན་སྐྱེལ་འདྲེན་གནམ་གྲུ་སོགས་རེད། རྒྱ་དམར་དང་ཨ་རུ་སུ་གཉིས་དགྲར་ལངས་པ་ནས་བཟུང་། ཨུ་རུ་སུས་རྒྱ་གར་ལ་གོ་ལག་འཚོང་ཚད་ཡར་སྤར་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ 1971 ལོར་རྒྱ་གར་དང་པཱ་ཀི་སི་ཐན་བར་དམག་འཁྲུག་སྐབས། ཨ་རུ་སུས་རྒྱ་གར་ལ་ཆབ་སྲིད་མ་ཟད། གོ་ལག་བཙོང་ནས་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་།
ཕྱི་ལོ་ 1991 ལོར་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོ་འཐོར་ཟིན་ནའང་། དེའི་བརྒྱུད་འཛིན་རཱ་ཤི་ཡ་དང་། རྒྱ་གར་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་འབྲེལ་བ་དང་གོ་ལག་འཚོང་འབྲེལ་ཉམ་རྒུད་མ་ཕྱིན་ཅིང་། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གྱི་ལག་ཏུ་རཱ་ཤི་ཡའི་གནམ་སྲུང་མ་ལག་ S-400 དང་། འཐབ་འཛིང་གནམ་གྲུ་ Su-30 སོགས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱིས་རཱ་ཤི་ཡ་ནས་ཡར་ཐོན་གནམ་སྲུང་མ་ལག་ S-500 དང་། དེང་རབས་འཐབ་འཛིང་གནམ་གྲུ་ Su-57 ཉོ་རྒྱུར་འབད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་འདིའི་སྐོར་གླེང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱིས་རཱ་ཤི་ཡ་ནས་མངགས་ཟིན་པ་ལ། དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་དུས་ལྟར་བསྐྱལ་མ་ཐུབ་པ། གནམ་སྲུང་མ་ལག་ Su-400 སྐོར་ཞིག་ལོ་རྗེས་མར་ལེན་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་ཐད། ཐེངས་འདིར་མོ་དྷི་ཡིས་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད།
གསུམ་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་རེད། ཕུ་ཀྲན་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་བ་འདི་ནི་རྒྱ་གར་དང་རཱ་ཤི་ཡའི་ནང་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་སྟེགས་སུ་ཕུ་ཀྲན་དང་། མོ་དྷི་གཉིས་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུའམ། འདི་བརྒྱུད་ནས་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་སྣང་བརྙན་ཡག་ཏུ་གཏོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་རེད། དམག་འཁྲུག་འགོ་བཙུགས་པ་ནས་ཡུ་རོབ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱིས། རཱ་ཤི་ཡ་ཁོ་ཚོའི་ཁྲོམ་ར་ནས་ཕྱིར་ཕུད་ཅིང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་ཁེར་རྐྱང་འཇོག་ཐབས་བྱས། ཡིན་ན་ཡང་། ཕུ་ཀྲན་ལ་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ། རྒྱ་ནག་གིས་བདག་པོ་བརྒྱབས་པས། ཕུ་ཀྲན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐོང་ལམ་ནས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
དེ་མ་ཟད་རྒྱ་གར་གྱིས་ཀྱང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། གོ་ལའི་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་སོགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས། རཱ་ཤི་ཡ་དང་འབྲེལ་བ་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་མཉར་བ་མ་ཟད། རིན་གོང་ཆུང་བའི་རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་ཉོ་ཚད་ཡར་སྤར། དེར་བརྟེན་ཕུ་ཀྲན་ལ་རང་ཉིད་ནི་སྔར་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་དག་དང་ལྷན་འགྲོ་ཐུབ་པ་འདི་ནི། རཱ་ཤི་ཡའི་ནང་སྲིད་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་སྟེགས་སུ་ངོམ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། མོ་དྷིའི་ཕྱོགས་ནས། རྒྱ་གར་འདི་ད་ལྟ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཡར་རྒྱས་མགྱོགས་ཤོས་ཡིན་པ་དང་ལྷན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་གོ་ལའི་བྱ་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཐག་གཅོད་ཁྲོད་ཚུད་དགོས་པའི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེན་སྟོན་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལ་མཐུན་འགྱུར་ལྟ་བུར་རཱ་ཤི་ཡས། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལྷན་ཚོགས་སུ་འཇུག་དགོས་པ་ཤོད་བཞིན་ཡོད།
དེ་མ་ཟད་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་སྒྲོ་ནལ་ཁྲི་རམ་ཕུས། རྒྱ་གར་གྱིས་རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་ཤུགས་ཆེན་ཉོ་བཞིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བགྲངས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྟེང་ཉེས་ཆད་བཀལ་ཅིང་། དེ་ནི་རཱ་ཤི་ཡའི་ཚོང་ཟོག་ཉོ་མཁན་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་ནག་ཟུར་དུ་བཞག་ནས། རྒྱ་གར་ཁེར་འདེད་བྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བས། དོན་དངོས་སུ་སྒྲོ་ནལ་ཁྲི་རམ་ཕུ་ལ་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱ་གར་དང་། ཨ་རི་བར་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་འདི། ཁོའི་འདོད་པ་ལྟར་འགྲོ་རྒྱུའི་ཕན་ཆོད་དུ་དམིགས་ཡུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་མེད་ཀྱང་དོགས་གནས་སུ་གྱུར། ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐོང་ལམ་དང་ནང་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་འདི་ནི་མོ་དྷི་གཞུང་ལ་མཐོང་ཆུང་ལྟ་བུ་གྱུར་ཅིང་། དེར་བརྟེན་ཕུ་ཀྲན་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་བ་འདིས། མོ་དྷིས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ལ་མགོ་སྒུར་གྱི་མེད་པའི་བརྡ་ཞིག་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་སྟེགས་སུ་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་ལ་འདི་ནི་མོ་དྷི་སྲིད་གཞུང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ།
ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱིས་རཱ་ཤི་ཡའི་ཆེད་དུ་དང་གོ་ལའི་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་སོགས་ཀྱི་ཁ་གཡང་འོག ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཟུར་དུ་འཇོག་ཐུབ་རྒྱུ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཞིག་དང་། དཔལ་འབྱོར་དང་ཚན་རིག འཕྲུལ་རིག་གསར་གཏོད། བཅོས་མའི་རིག་པ། ནོར་སྲིད་སོགས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་ཡར་རྒྱས་དག་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་བཞིན་པ་ལས། རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཙམ་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་ཡོད་པའི་་རཱ་ཤི་ཡ་ནས་ཡོང་བཞིན་མེད་ཅིང་། དེའི་སྟེང་འཕགས་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་གི་རྐྱེན་པས་བདེ་སྲུང་གི་ཐད་ནས། རྒྱ་ནག་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་སེམས་ཁྲལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་རྐྱེན། རྒྱ་གར་གྱིས་ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་བར་འབྲེལ་བ་བཏང་སྙོམས་ཤིག་འཛིན་དགོས་གྱུར།
རྒྱ་གར་གྱིས། རཱ་ཡུའི་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་གཞན་གྱིས་ང་ཚོ་བར་གནས་བ་རེད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། ང་ཚོ་ནི་བར་གནས་བ་ཞིག་མིན། ང་ཚོ་ནི་ཞི་བདེའི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ཡོད་ཅེས། དཀའ་ངལ་འདི་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་དགོས་པ་ཤོད་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་ཨ་རིས་རཱ་ཤི་ཡའི་རྡོ་སྣུམ་ཁེ་གཉེར་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ཉེས་ཆད་བཀལ་རྗེས། ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ 10 ནང་རྒྱ་གར་གྱི་རྡོ་སྣུམ་ཁེ་གཉེར་ཆེན་པོ་(Reliance Industries) ཡིས། རཱ་ཤི་ཡ་ནས་རྡོ་སྣུམ་ཉོ་རྒྱུ་བརྒྱ་ཆ་ 13 སྙུང་བཞིན་པ་དང་། སོ་ཐེ་ཨ་རབ་བྷེ་ཡ་ནས་རྡོ་སྣུམ་ཉོ་ཚད་བརྒྱ་ཆ་ 87% ཡར་སྤར།
གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་གོ་ལག་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་། སྔར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་རཱ་ཤི་ཡ་གཅིག་བུར་བརྟེན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར། ནུབ་ཕྱོགས་སོགས་ནས་གོ་ལག་མང་བ་ཉོ་འགོ་བཙུགས། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ 2020 ནས་ཕྱི་ལོ་ 2024 བར་རྒྱ་གར་གྱིས་རཱ་ཤི་ཡ་ནས་གོ་ལག་ཉོ་ཚད། རྒྱ་གར་གྱི་གོ་ལག་ནང་འདྲེན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ 72% ནས་བརྒྱ་ཆ་ 36% ལ་བསྙུངས་ཟིན་པ་གསལ། དེའི་ཚབ་ཏུ་ཧྥ་རན་སི་དང་། ཨ་རི་སོགས་ནས་གོ་ལག་མང་བ་ཉོ་རྒྱུར་འབད་པ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། རྒྱ་གར་རང་གི་གོ་ལག་བཟོ་གྲྭ་དག་གི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བཞིན་པ་གསལ།